Άγρια ρίγανη: Πως μαζεύουμε, αποξηραίνουμε και διατηρούμε την άγρια ρίγανη

6
 Η ρίγανη είναι ίσως το πιο γνωστό και αρωματικό μπαχαρικό που υπάρχει στον Ελλαδικό χώρο. Αν και μπορεί να καλλιεργηθεί, είναι συνήθως αυτοφυές άγριο βότανο (άγρια ρίγανη) και υπάρχει άφθονη σε αρκετά μέρη της Ελλάδος, κυρίως στα ορεινά.

Που την βρίσκουμε

Η άγρια ρίγανη είναι ουσιαστικά ένας μικρός θάμνος, που μπορεί να φτάσει μέχρι τους 80 πόντους σε ύψος, αν και τις περισσότερες φορές είναι χαμηλότερη. Η ρίγανη μπορεί να φυτρώσει σχεδόν παντού, αλλά θα την βρείτε (συνήθως) σε ορεινά και άγονα μέρη. “Προτιμάει” έδαφος πετρώδες (όχι βραχώδες) και απόκρημνες πλαγιές. Γενικά η ρίγανη βγαίνει σε μέρη δύσκολα, που δεν υπάρχει μεγάλος ανταγωνισμός από άλλους θάμνους ή ζιζάνια. Το πιο συνηθισμένο μέρος για να την βρείτε είναι δίπλα ή και μέσα στα πρανή των δρόμων και παραπλήσια ξερικών χειμάρρων.

Πότε την μαζεύουμε

Η άγρια ρίγανη μαζεύεται (αναλόγως την περιοχή, τον καιρό και το πόσο προσήλιο είναι το μέρος), από μέσα Ιούνη έως αρχές Αυγούστου. Παραδοσιακά, οι παλιοί ξεκινούσαν να μαζεύουν ρίγανη μετά του Αγιαννιού του “Ριγανά”, που γιορτάζεται στις 24 Ιούνη.
 
Αν και μπορεί να μαζευτεί αρκετά νωρίτερα και χλωρή, το ιδανικότερο είναι η ρίγανη να έχει ανθήσει και να είναι ψωμωμένη, καθώς έτσι έχει πολύ μεγαλύτερη απόδοση.
 
Εκτός από την ημερομηνία συλλογής, σημαντικός παράγοντας είναι και η ώρα. Η ρίγανη θα πρέπει να μαζεύεται νωρίς το πρωί ή αργά το βράδυ, όταν δεν υπάρχουν μεγάλες θερμοκρασίες. Αν την μαζέψετε καταμεσήμερο με υψηλές θερμοκρασίες, θα “ανάψει” και θα μαυρίσει μέχρι να την πάτε σπίτι. Το ίδιο θα ισχύσει και αν την μεταφέρετε μέσα σε αυτοκίνητο, πριν αποξηρανθεί πλήρως. Αν πρέπει να το κάνετε, θα πρέπει να την έχετε τοποθετήσει μέσα σε χαρτοκιβώτιο στο πορτ παγκάζ, σε σημείο που δεν το χτυπάει ο ήλιος.

Πως την μαζεύουμε

Η ρίγανη πρέπει να κόβεται με ψαλιδάκι. Ο λόγος είναι ότι ξεριζώνεται αρκετά εύκολα, οπότε η κοπή με το χέρι δεν συνιστάται και θεωρείται εκτός από παράνομη (απαγορεύεται από το δασαρχείο αν πρόκειται για ρίγανη που βρίσκεται εντός εκτάσεων που προστατεύονται) είναι και «ηλίθια» πρακτική. Ο λόγος που δεν θα πρέπει να ξεριζώνεται είναι ότι πρόκειται για ένα πολυετές φυτό (μπορεί να ξεπεράσει και τα 10-15 χρόνια), το οποίο σημαίνει ότι κάθε σεζόν φυτρώνει από την ίδια ρίζα. Έτσι αν την ξεριζώσετε, του χρόνου δεν θα ξαναπετάξει στο ίδιο σημείο, κάτι το οποίο έχει αρχίσει ήδη και φαίνεται, καθώς χρόνο με τον χρόνο είναι πολύ πιο δύσκολη η ανεύρεση άγριας ρίγανης.
 

Πως την αποξηραίνουμε 

ματσάκια με άγρια ρίγανηΗ αποξήρανση της ρίγανης είναι αρκετά απλή διαδικασία. Το μόνο που χρειάζεται είναι υπομονή και κατάλληλες συνθήκες. Εφόσον την μαζέψετε, θα πρέπει να την δέσετε σε ματσάκια το οποίο θα έχουν το πολύ το μέγεθος μιας γροθιάς σε διάμετρο. Τα ματσάκια αυτά θα πρέπει να τα κρεμάσετε ανάποδα σε σκιερός και ξηρό μέρος για μερικές μέρες. Αν η ρίγανη βραχεί ή απορροφήσει αρκετή υγρασία (πχ αν την βάλετε κοντά σε κουζίνα και απορροφήσει υδρατμούς από το μαγείρεμα) θα καταστραφεί. Μπορείτε να την κρεμάσετε και στον ήλιο, αν είναι αρκετά ξηρή η ατμόσφαιρα και δεν επικρατούν πάρα πολύ υψηλές θερμοκρασίες, αλλά συνήθως δεν το κάνει κανείς, επειδή μπορεί πολύ πιο εύκολα κάτι να πάει στραβά και να μαυρίσει.
 
Ο χρόνος αποξήρανσης μπορεί να κυμανθεί από 1-3 εβδομάδες, αναλόγως τις συνθήκες που επικρατούν εκείνη την εποχή. Αν η ρίγανη αποξηρανθεί, τότε μπορεί να κρατήσει για αρκετό καιρό.
 

Πως την τρίβουμε

Το τρίψιμο της ρίγανης γίνεται συνήθως με το χέρι, απλώς πιέζοντας ή τρίβοντας τα κλαράκια της πάνω από ένα μεγάλο ανοξείδωτο ταψί. Συλλέγουμε και τα άνθη και τα φύλλα της, οπότε ουσιαστικά το μόνο που πετάμε είναι το κλαράκι της.
 

Πως την διατηρούμε

Η ρίγανη, εφόσον αποξηρανθεί, μπορεί να διατηρηθεί για πάρα πολύ καιρό. Αν θέλουμε μπορούμε να την διατηρήσουμε και χωρίς να την τρίψουμε. Αν είναι κρεμασμένη ανάποδα σε ξηρό μέρος, μπορεί να διατηρηθεί άνετα για αρκετούς μήνες, ακόμα και πάνω από 1 χρόνο. 
 
Αν την τρίψουμε και την βάλουμε σε αεροστεγής συσκευασίες, η ρίγανη μπορεί να διατηρηθεί (διατηρώντας φυσικά και το άρωμά της) για μερικά χρόνια.
 
 

Μερικές μικρές συμβουλές 


  • Αν κάπου δείτε μερικά μόνο κλωναράκια άγριας ρίγανης και την μαζέψετε, πριν φύγετε ψάξτε λίγο την περιοχή. Είναι σχεδόν σίγουρο ότι θα έχει και άλλη, σε σχετικά κοντινή απόσταση.
  • Αν θέλετε η περιοχή που μαζεύεται ρίγανη, να “αυγατίσει” και την νέα χρόνια να έχει πιο πολύ, καλό είναι να αφήνεται τουλάχιστον το 10-20% της ρίγανης, ώστε να σποριάζει και να πολλαπλασιάζεται.
  • Δεν είστε οι μόνοι που πάνε και μαζεύουν ρίγανη (ή γενικά βότανα). Οπότε, αν δείτε ένα καλό σημείο που να έχει γινωμένη ρίγανη, μην επαναπαυθείτε και το αφήσετε για αργότερα. Εκτός και αν πρόκειται για κανένα πολύ δυσπρόσιτο σημείο, το πιο πιθανό είναι όταν ξαναπεράσετε να είναι μαζεμένη.
  • Αν η ρίγανη έχει ανθίσει πλήρως και υπάρχει άπνοια, τότε μπορείτε εύκολα να μυρίσετε τα μέρη στα οποία υπάρχει, καθώς μοσχομυρίζει ο τόπος.
  • Καλό θα ήταν να είστε εφοδιασμένοι με γάντια κηπουρικής και μποτάκια εργασίας. καθώς αρκετές φορές φυτρώνει ανάμεσα ή δίπλα από ακανθώδη φυτά (πχ βάτα).
  • Αν έχετε μεγάλη φοβία στα φίδια, καλό θα ήταν να μην απομακρυνθείτε από τα πρανή των δρόμων, καθώς ειδικά πρωινές ώρες είναι σχεδόν βέβαιο ότι θα περάσετε δίπλα από κάποιο φίδι, ακόμα και ας μην το καταλάβετε. 

F.A.Q. / Συχνές ερωτήσεις


Μπορώ να μαζέψω όση άγρια ρίγανη θέλω;
Όχι δεν μπορείτε, εκτός και αν πρόκειται για ρίγανη που φυτρώνει σε δική σας, μη δασική, ιδιοκτησία. Η άγρια ρίγανη, όπως και όλα τα άγρια βότανα προστατεύονται από το δασαρχείο.
Η συλλογή επιτρέπεται μόνο σε μικρές ποσότητες για οικιακή χρήση (συνήθως 1-2 κιλά). Για οποιονδήποτε άλλο σκοπό, απαιτείται ειδική άδεια η οποία εκδίδεται από τα κατά τόπους δασαρχεία. Με απλά λόγια, αν έχετε μαζέψει μια σακούλα με άγρια βότανα, δεν θα σας πει κανείς τίποτα. Αν έχετε γεμίσει την καρότσα ενός αγροτικού με ρίγανη, και πέσετε πάνω σε δασαρχείο (τυχαία ή μετά από καταγγελία), θα αντιμετωπίσετε όλες τις προβλεπόμενες συνέπειες. Μπορείτε να διαβάσετε περισσότερα για αυτό το θέμα εδώ
 
Υπάρχουν περιοχές που απαγορεύεται πλήρως η συγκομιδή ρίγανης;
Ναι υπάρχουν διάφορα σημεία στην Ελλάδα, στα οποία απαγορεύεται αυστηρά η συγκομιδή ρίγανης, ακόμα και για οικιακή χρήση. Συνήθως πρόκειται για προστατευόμενες περιοχές ή περιοχές όπου φυτρώνει μία συγκεκριμένη ποικιλία ρίγανης, η οποία απειλείται προς εξαφάνιση. Καλό είναι να ρωτήσετε το κατά τόπους δασαρχείο ή κάποιον ντόπιο για σιγουριά, γιατί τα πρόστιμα είναι τσουχτερά.
 
Πως μπορώ να μάθω σημεία που φυτρώνει άγρια ρίγανη;
Είναι πολύ πιο πιθανό να κερδίσετε το πρώτο λαχνό του λαχείου, χωρίς καν να έχετε αγοράσει λαχνό, παρά να σας αποκαλύψει κάποιος έμπειρος ριγανοσυλλέκτης τα σημεία που έχουν ρίγανη και πάει ο ίδιος. Oπότε μην μπείτε καν στον κόπο να ρωτήσετε. Αν δεν ξέρετε κάποιο μέρος, θα πρέπει να πάτε ψαχτά τα πρώτα χρόνια. Μετά, κάθε χρόνο να επισκέπτεστε τα ίδια μέρη, ψάχνοντας συνεχώς και για καινούργια. Αν είστε λάτρεις της τεχνολογίας και έχετε smartphone, ενεργοποιήστε το gps, καθώς το geolocating βοηθάει αρκετά.
Σιγά μην πάω να γκρεμοτσακιστώ για μια σακούλα ρίγανη. Που θα βρω έτοιμη;
Έτοιμη μαζεμένη άγρια ρίγανη, μπορείτε να βρείτε εύκολα σε ορεινά τουριστικά χωριά. Συνήθως θα βρείτε να πουλάνε και σε λαϊκές αγορές, αλλά για να είστε σίγουροι θα πρέπει να είναι σε ματσάκι και όχι τριμμένη. Καλά μπαχαροπωλεία θα έχουν επίσης, καλή, άγρια ρίγανη.
Μπορώ να φυτέψω και εγώ άγρια ρίγανη σε γλάστρα και πως;
Η άγρια ρίγανη δεν μεταφυτεύεται εύκολα. Θα πρέπει να είστε αρκετά προσεκτικοί και να βγάλετε μεγάλη μπάλα με χώμα, για να μην καταστραφούν οι ρίζες της.
Και επειδή τα μέρη τα οποία φυτρώνει είναι μέρη με δύσκολα εδάφη, αυτό δεν είναι πολύ εύκολο.

Αρκετά ευκολότερο είναι να φυτέψτε άγρια ρίγανη με σπόρο. Σπόρο θα βρείτε (αν μπορέσετε) από γινωμένη ρίγανη στα τέλη καλοκαιριού. Απλώς τρίβετε τα άνθη πάνω από το μέρος που θέλετε να φυτρώσει. Aν όλα έχουν πάει καλά, την νέα σεζόν θα έχετε τη δική σας άγρια ρίγανη στον κήπο σας.

Αν θέλετε να συμμετέχετε στις συζητήσεις χωρίς να χρησιμοποιήσετε λογαριασμό του disqus ή κοινωνικών δικτύων, μπορείτε να επιλέξετε να σχολιάσετε ανώνυμα ως επισκέπτης. Απλώς συμπληρώστε ένα οποιοδήποτε όνομα και ένα αληθοφανές email (πχ denexo@mail.gr) και επιλέξτε το κουτάκι «Θα προτιμούσα να σχολιάσω ως επισκέπτης».
Τα ανώνυμα σχόλια και όσα περιέχουν links, απαιτούν επαλήθευση από κάποιον διαχειριστή πριν δημοσιευθούν. Για περισσότερα σχετικά με την πολιτική σχολιασμού της ιστοσελίδας, μπορείτε να διαβάσετε εδώ.

  • Μαρλη

    Εάν η ρίγανη πάνω στο φυτό ειναι ξερή την κόβουμε η οχι;

    • admin

      Αν είναι απλώς ξερή ναι, αν είναι μαυρισμένη όχι.

  • Μαρλη

    Πλένουμε την ρίγανη πριν την αποξηρανουμε;

    • admin

      Όχι, συνήθως δεν την πλένουν.

  • Λευτέρης Γιαννακοπουλος

    Μήπως γνωρίζετε αν αυτή την εποχή η ρίγανη έχει γίνει

    • admin

      Αν και ο καιρός που ωριμάζει η άγρια ρίγανη εξαρτάται καθαρά από την περιοχή που βρίσκεστε (ή θέλετε να πάτε για συγκομιδή), αυτή τη στιγμή είναι λίγο νωρίς. Συνήθως ωριμάζει προς τα τέλη Ιούνη, αν και φέτος λόγω καιρού μάλλον θα πρωιμίσει, οπότε ίσως γίνει λίγο πιο γρήγορα σε μερικές περιοχές.