Όλα όσα πρέπει να γνωρίζετε για τις ηλεκτρικές λάμπες

0
πλήρης οδηγός για τις ηλεκτρικές λάμπες

Η λάμπες φωτισμού είναι ένα αναπόσπαστο κομμάτι του πολιτισμού μας εδώ και 140 σχεδόν χρόνια. Ξεκίνησαν με τις απλές λάμπες πυρακτώσεως το 1879 αλλά πλέον υπάρχουν δεκάδες τύποι και αρκετά διαφορετικά είδη λάμπας.

Λίγα λόγια για τη ιστορία των λαμπών

Αν και η ανακάλυψη της ηλεκτρικής λάμπας επίσημα έγινε το 1879 από τον Τόμας Έντισον,υπήρχαν δεκάδες εφευρέτες που προηγήθηκαν.Η πρώτη ανακάλυψη του ηλεκτρικού φωτός έγινε το 1802 και ακολούθησαν αρκετές άλλες έπειτα,αλλά καμία δε κατάφερε να γίνει εμπορική.
Η πρώτη λοιπόν ολοκληρωμένη ηλεκτρική λάμπα έγινε το 1879 από τον Τόμας Έντισον που αγόρασε ήδη υπάρχουσες πατέντες και τις εξέλιξε ώστε να μπορούν να γίνουν εμπορικές.

 

Χαρακτηριστικά λαμπτήρων

Φωτεινότητα (lumens)

Όλες οι λάμπες έχουν ένα κοινό μονάδα σύγκρισης της φωτεινότητας. Αυτή είναι το Lumen. Όσο πιο πολλά lumen τόσο πιο φωτεινή είναι η λάμπα. Οι οικιακές λάμπες είναι συνήθως 400-1200 lumen. Υπάρχουν μέχρι βέβαια μέχρι και 15000 lumen λάμπες.

 

Κατανάλωση (Watts)

To πιο σημαντικό στοιχείο μιας λάμπας μετά τη φωτεινότητα είναι η κατανάλωση. Η κατανάλωση μετριέται σε κιλοβατώρες. Μία κιλοβατώρα είναι 1000 Watts για μία ώρα. Οπότε,όσο πιο πολλά watt είναι μια λάμπα τόσο πιο πολύ ενέργεια καταναλώνει.
 
Βέβαια δε πρέπει να κοιτάμε μόνο τα watts ή μόνο τα lumen αλλά το συσχετισμό τους, δηλαδή πόσα lumen/watt έχει η λάμπα. Έτσι μπορούμε να διακρίνουμε τη αποδοτικότερη. Οι αποδοτικότερες αυτή τη στιγμή εμπορικά είναι οι αλογονιδίων μετάλλου( έως και 115 λ.α.β.) και οι νατρίου υψηλής πίεσης που φτάνουν μέχρι και 140 λ.α.β. , αν και πειραματικά οι LED τις έχουν ξεπεράσει κατά πολύ(έχουν σπάσει το όριο των 300 λ.α.β.).
 
Εμπορικά οι LED αυτή τη στιγμή κινούνται στα 85-110 λ.α.β. Οι φθορισμού κινούνται στα 40-110λ.α.β. (οι λάμπες σωλήνα πετυχαίνουν καλύτερη απόδοση μέχρι 110 λ.α.β.. Οι συμπαγείς φτάνουν μέχρι 60-70) ενώ οι αλογόνου12-22 λ.α.β..Πιο αναλυτικά θα τα δείτε στο παρακάτω σχεδιάγραμμα (το οποίο όμως είναι λίγο παλιό ως προς τα LED και τις αλογονιδίων μετάλλου)
Συγκριτικός πίνακας Lumens ανά Watt στα τέλη του 2013
 
 
Συγκριτικός πίνακας μέσης τιμής Lumens ανά Watt τέλη του 2014
 

Κύκλοι λάμπας (Switch cycles)

Η κάθε λάμπα έχει ένα συγκεκριμένο αριθμό κύκλων ανοίγματος / κλεισίματος που μπορεί να αντέξει πριν καεί. Ο αριθμός αυτός διαφέρει αρκετά από λάμπα σε λάμπα και αν και υπάρχουν διαφοροποιήσεις στο αριθμό και στο ίδιο είδος λάμπας ανάλογα με τη ποιότητα, τις πιο πολλές φορές σχετίζεται με το είδος. Αυτή τη στιγμή τους περισσότερους κύκλους τους έχουν οι λάμπες LED.
 

Ώρες λειτουργίας

Εκτός από τον αριθμό κύκλων οι λάμπες έχουν και ένα συγκεκριμένο αριθμό ωρών λειτουργίας που μπορεί να αντέξουν. Φυσικά όσο πιο μεγάλος ο αριθμός τόσο καλύτερα. Πάλι υπάρχουν μεγάλες διαφορές από είδος σε είδος και κάποιες φορές και ανάμεσα στο ίδιο τύπο λάμπας. Και εδώ οι LED ηγούνται.
 

Θερμοκρασία χρώματος

Κάτι που έχει αρκετή σημασία όταν θέλουμε να διαλέξουμε λάμπα,είναι η θερμοκρασία του χρώματος που εκπέμπει. Η θερμοκρασία χρώματος μετριέται σε Κάλβιν. Όσο μικρότερη είναι η θερμοκρασία τόσο πιο ζεστό (κιτρινωπό) θα είναι το φως.Όσο μεγαλύτερη τόσο πιο ψυχρό ( μπλε). Όταν είναι περίπου στα μέσα είναι λευκό ουδέτερο. Οι εμπορικές λάμπες ξεκινάνε από 2400 Κάλβιν ( που είναι ζεστό κιτρινωπό χρώμα) και φτάνουν μέχρι και 6000 (κάποιες φθορίου) που είναι ένα ψυχρό χρώμα.
 

Χρόνος προθέρμανσης

Ο χρόνος προθέρμανσης σε μία λάμπα μπορεί να παίξει πολύ σημαντικό ρόλο. Κάποιες λάμπες φτάνουν στο 100% της φωτεινότητας τους σε λιγότερο από μισό δευτερόλεπτο και κάποιες άλλες μπορεί να κάνουν ακόμα και 5 λεπτά. Αυτό μπορεί να είναι σημαντικό για τη επιλογή μιας λάμπας σε ένα σημείο που θέλουμε να φωτιστεί άμεσα με το που θα ανοίξει ο διακόπτης. Ο χρόνος προθέρμανσης έχει να κάνει κατά κύριο λόγο με τη τεχνολογία της λάμπας. Οι λάμπες αλογόνου και LED έχουν σχεδόν μηδενικό χρόνο προθέρμανσης ενώ οι λάμπες φθορισμού μπορεί να έχουν αρκετά σημαντικό.

Υποδοχή λάμπας

Υπάρχουν στη αγορά αρκετές υποδοχές για λάμπες. Η πιο κλασσική υποδοχή είναι η βιδωτή Ε27 (ES) και Ε14 (SES), που είναι ανακάλυψη του Τόμας Έντισον. Αλλά υπάρχουν αρκετά άλλα. Παλαιότερα αρκετά διαδεδομένη ήταν και η Bayonaite (Β15 και Β22) που είναι αυτή με τους 2 ακροδέκτες στο πλάι, αλλά έχει εγκαταλειφθεί πλέον. Μπορείτε να δείτε στο παρακάτω σχεδιάγραμμα σχεδόν όλες τις υποδοχές που υπάρχουν.
2014030622351113
 
 

Δείκτης χρωματικής απόδοσης (CRI)

O δείκτης χρωματικής απόδοσης δείχνει πόσο πλούσιο και έντονο είναι το φως.Είναι σε μια κλίμακα από 0-100 με το 100 να είναι το μέγιστο και να σημαίνει ότι είναι σαν το φυσικό φως του ήλιου. Καλό είναι ο δείκτης χρωματικής απόδοσης να είναι τουλάχιστον πάνω από το 80.
Και πάλι σημαντικό ρόλο παίζει ο τύπος της λάμπας με τις λάμπες πυρακτώσεως να έχουνε 100 τις LED να ακολουθούν και στο τέλος να βρίσκονται οι φθορισμού.
 

Σχήμα λάμπας

Πλέον υπάρχουν δεκάδες αν όχι εκατοντάδες διαφορετικά σχήματα και μεγέθη λάμπας.Ο κλασσικός, τύπου κερί, σφαιρικός, ανακλαστήρας, κάψουλα, σωληνοειδές, σπειροειδές, σωλήνα, σποτ….
Ένας πολύ καλός οδηγός βρίσκεται εδώ (Αγγλικά)

Είδη ηλεκτρικής λάμπας

Υπάρχουν αρκετά είδη ηλεκτρικής λάμπας.Οι πιο πολλές βέβαια δεν είναι εμπορικές ,αλλά για ειδικές χρήσεις (πχ μικροσκόπια,τηλεσκόπια,εργαστήρια…)

Οι εμπορικές ηλεκτρικές λάμπες είναι κυρίως οι εξής (πατήστε για να ανοίξει η κάθε κατηγορία ξεχωριστά):

Λάμπες πυρακτώσεως
Λάμπες εκκένωσης αερίου
Λάμπες τόξου
Λάμπες LED

 


Συνοψίζοντας

Είναι εμφανές ότι οι λάμπες LED είναι με διαφορά οι καλύτερες αυτή τη στιγμή για οικιακή χρήση. Είναι πιο αποδοτικέςπιο οικονομικές και έχουν πολύ μεγαλύτερη διάρκεια ζωής.
Επίσης δεν έχουν κανένα κίνδυνο για τη υγεία μας, καθώς δε περιέχουν καθόλου υδράργυρο (ο υδράργυρος βρίσκεται σε αρκετές λάμπες και είναι επικίνδυνος για τη υγεία μας αν έρθουμε σε επαφή μαζί του. Βέβαια για να έρθουμε σε επαφή πρέπει να σπάσει η λάμπα και να τον ακουμπήσουμε ή να τον εισπνεύσουμε) ούτε εκπέμπουν υπεριώδες ακτινοβολία.
 

Μεγαλύτερο κόστος

Το μόνο ουσιαστικό μειονέκτημα είναι το υψηλό κόστος που έχουν αυτή τη στιγμή, το οποίο όμως μέρα με τη μέρα μειώνεται.
Η απόσβεση γίνεται πολύ γρήγορα, και αναλόγως με τη χρήση που κάνουμε στη λάμπα, μπορεί να έρθει και σε λίγους μήνες. Μακροπρόθεσμα το κέρδος που μπορεί να έχουμε είναι αρκετά μεγάλο, ειδικά αν έχουμε ακόμα λάμπες πυρακτώσεως (κοινές η αλογόνου) όπου εκεί μπορεί να φτάσει έως και 300 ευρώ για κάθε λάμπα σε βάθος 20ετίας (με μέση χρήση και σημερινές τιμές ενέργειας).
 
Σε σύγκριση με τις φθορισμού η διαφορά αν και δε είναι τεράστια υπάρχει. Όχι τόσο στη κατανάλωση όσο σε άλλα χαρακτηριστικά, όπως ο χρόνος προθέρμανσης, η περιεκτικότητα σε υδράργυρο, ο αριθμός κύκλων και η τάση και το ρεύμα που χρειάζονται για να λειτουργήσουν.
 
Έτσι αν ο λαμπτήρας θα βρίσκεται σε χώρο που χρειάζεται άμεσα φωτισμό, θα πρέπει να προτιμήσουμε τις LED από τις φθορισμού. Επίσης αν ο λαμπτήρας θα βρίσκεται σε σημείο που παίζουν παιδιά και μπορεί να σπάσει εύκολα, πάλι θα πρέπει να προτιμήσουμε τους LED. Όπως και αν ο λαμπτήρας βρίσκεται σε αισθητήρα υπερύθρων που ανοίγει και κλείνει συνέχεια, και εκεί θα πρέπει να προτιμήσουμε LED έναντι των φθορισμού λόγω των περισσότερων κύκλων που έχει.
 
Ο μόνος λόγος που μπορούμε να προτιμήσουμε τη δεδομένη στιγμή έναν φθορισμού έναντι ενός LED είναι αν η χρήση που θα γίνεται είναι μικρή και σε αραιά διαστήματα. Έτσι  η διαφορά από  το μικρότερο κόστος του λαμπτήρα φθορισμού θα είναι μεγαλύτερη από το παραπάνω κόστος ενέργειας που θα έχει ο φθορισμού έναντι του LED.

Για ειδικές χρήσεις βέβαια άλλες λάμπες είναι πιο κατάλληλες από τις LED (προβολείς, φώτα αυτοκινήτου, προτζέκτορες, διακόσμηση…)


Τι πρέπει να προσέχουμε πριν αγοράσουμε μια λάμπα

Στη συσκευασία του λαμπτήρα αναφέρονται όλα στοιχεία πρέπει να ξέρουμε. Αναλόγως με τις ανάγκες μας, πρέπει να διαλέξουμε αυτή που είναι κατάλληλη για εμάς. Αν ο  λαμπτήρας προορίζεται για ειδικές συνθήκες (πχ. προστασία κατά της θραύσης αν βρίσκεται σε θέση προσβάσιμη σε παιδιά) θα είναι κάτι που θα πρέπει να προσέξουμε.
page1

Στη παραπάνω φώτο είναι η συσκευασία ενός λαμπτήρα φθορισμού. Φαίνονται όλα τα χαρακτηριστικά που πρέπει να γνωρίζουμε. Η συγκεκριμένη έχει Ε27 υποδοχή, ισχύ 9 Watt ,405 lm, 10.000 ώρες χρήσης, 1 λεπτό προθέρμανση, 2700 Kelvin θερμοκρασία χρώματος , 80 CRI, 20.000 αριθμό κύκλων, 2 μιλιγκράμ υδράργυρο και τεχνολογία αμαγάλματος ενάντια στη θραύση.

Πολιτική σχολιασμού

Αν θέλετε να συμμετέχετε στις συζητήσεις χωρίς να χρησιμοποιήσετε λογαριασμό του disqus ή κοινωνικών δικτύων, μπορείτε να επιλέξετε να σχολιάσετε ανώνυμα ως επισκέπτης.
Απλώς συμπληρώστε ένα οποιοδήποτε όνομα και ένα αληθοφανές email (πχ kanenas@gmail.com) και επιλέξτε το κουτάκι « I'd rather post as a guest».
Τα ανώνυμα σχόλια απαιτούν επαλήθευση από κάποιον διαχειριστή πριν δημοσιευθούν.
Για περισσότερα σχετικά με την πολιτική σχολιασμού της ιστοσελίδας, μπορείτε να διαβάσετε εδώ.